Tê bì chân tay – Dấu hiệu của hàn thấp ứ trệ kinh lạc
Nhiều người từng trải qua cảm giác tê bì ở bàn tay, bàn chân hoặc các đầu ngón tay ngón chân. Có người chỉ tê thoáng qua khi ngủ dậy, nhưng cũng có người tê kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Điều đáng nói là không ít trường hợp đi kiểm tra nhưng chưa phát hiện tổn thương thần kinh rõ ràng, trong khi cảm giác tê bì vẫn tồn tại dai dẳng.
Dưới góc nhìn Đông y, tê bì không đơn thuần là vấn đề của dây thần kinh mà còn liên quan đến sự lưu thông của khí huyết trong hệ kinh lạc. Kinh lạc giống như mạng lưới giao thông vận chuyển khí huyết đi khắp cơ thể. Khi sự lưu thông diễn ra thuận lợi, tay chân được nuôi dưỡng đầy đủ nên vận động linh hoạt và cảm giác bình thường. Ngược lại, khi kinh lạc bị bế tắc, khí huyết không đến được nơi cần đến thì cảm giác tê, kiến bò, châm chích hoặc nặng trĩu sẽ xuất hiện.
Một trong những nguyên nhân thường gặp gây ra tình trạng này là hàn thấp.
Hàn có tính co rút và ngưng trệ, còn thấp có tính nặng nề và bám dính. Khi hai yếu tố này kết hợp với nhau sẽ giống như bùn lạnh làm tắc nghẽn dòng chảy trong kinh lạc. Ban đầu người bệnh chỉ thấy tay chân lạnh hơn bình thường, dễ tê khi ngồi lâu hoặc nằm ngủ sai tư thế. Nhưng theo thời gian, hàn thấp tích tụ ngày càng nhiều khiến khí huyết lưu thông khó khăn hơn, cảm giác tê bì xuất hiện thường xuyên hơn và thời gian kéo dài hơn.
Đây cũng là lý do nhiều người nhận thấy triệu chứng nặng hơn khi thời tiết lạnh, ngồi điều hòa lâu hoặc vào mùa đông. Có người vừa bước chân xuống nền nhà lạnh đã thấy bàn chân tê buốt. Có người ngồi phòng lạnh vài giờ là các đầu ngón tay trở nên cứng và mất cảm giác. Những biểu hiện này cho thấy hàn tà đang ảnh hưởng đến sự lưu thông khí huyết ở ngoại vi.
Tuy nhiên, hàn thấp không tự nhiên xuất hiện. Đằng sau đó thường là nền tảng tỳ thận dương hư kéo dài.
Theo Đông y Tỳ có nhiệm vụ vận hóa thủy thấp. Khi tỳ yếu, thủy thấp không được chuyển hóa tốt sẽ tích tụ trong cơ thể. Thận lại là nguồn dương khí giúp sưởi ấm toàn thân. Khi thận dương suy giảm, cơ thể mất khả năng chống lại hàn tà. Một bên sinh thấp, một bên sinh hàn, lâu ngày tạo điều kiện cho hàn thấp ứ trệ trong kinh lạc.
Vì vậy, người bị tê bì chân tay lâu năm thường không chỉ có triệu chứng tê đơn thuần. Họ còn dễ gặp các biểu hiện như chân tay lạnh, sợ lạnh, cơ thể nặng nề, mệt mỏi, hụt hơi, ngủ không sâu giấc, tiêu hóa kém, đi ngoài phân lỏng hoặc đau nhức tăng lên khi thời tiết thay đổi.
Nhiều người chỉ tập trung xoa bóp hoặc tìm cách làm giảm cảm giác tê tại vị trí xuất hiện triệu chứng. Điều đó có thể giúp dễ chịu tạm thời, nhưng nếu hàn thấp vẫn còn tồn tại trong kinh lạc thì tình trạng tê bì rất dễ quay trở lại.
Đông y có câu: “Tắc tất thống, thông tắc bất thống”. Muốn tay chân hết tê bì thì trước hết phải làm cho khí huyết lưu thông trở lại. Muốn khí huyết lưu thông thì phải giải quyết tình trạng hàn thấp đang ngăn trở trong kinh lạc, đồng thời phục hồi dương khí của tỳ thận để cơ thể có khả năng tự chống lại hàn tà.
Bởi vậy, tê bì chân tay không chỉ là một cảm giác khó chịu đơn thuần. Trong nhiều trường hợp, đó là tín hiệu cho thấy kinh lạc đang bị hàn thấp bế tắc và cơ thể đang cần được điều chỉnh từ gốc thay vì chỉ xử lý phần ngọn bên ngoài