Có một kiểu đau không ồn ào. Nó không đến từ một lần ngã xe hay một pha bắt bóng hụt. Nó đến từ từ, như kiểu nước chảy đá mòn, từ những động tác tưởng như vô hại lặp đi lặp lại mỗi ngày. Gõ bàn phím, cầm bút, đứng bán hàng, hay chỉ đơn giản là bê nồi cơm. Những sợi gân, mấy dây chằng nhỏ xíu quanh khớp, chúng nó bị “quá tải” mà mình không hay. Cho đến một sáng thức dậy, tự nhiên thấy ngón tay cái không chịu cong, hay cổ chân cứ đau âm ỉ mỗi khi bước xuống giường.
Lúc đầu tôi cũng kệ. Nghĩ chắc do mình vận động sai tư thế, nghỉ ngơi vài hôm là khỏi. Ai dè càng nghỉ càng thấy cứng. Bàn tay tôi, vốn là “công cụ” kiếm sống chính, bỗng dưng trở nên vụng về. Có lần mở nắp chai nước suối mà phải nhờ người khác vặn hộ, thấy bực bội vô cùng. Đi khám bác sĩ, chụp chiếu các kiểu, kết luận là viêm bao gân, thoái hóa mấy khớp nhỏ, rồi hội chứng gì đó dài ngoằng. Nói chung là tổn thương mạn tính do dùng nhiều quá.
Giai đoạn đầu tôi chỉ muốn nằm im. Tôi sợ cử động, sợ cơn đau nhói lên. Nhưng nằm mãi cũng không xong. Cảm giác như máu nó không chảy tới mấy chỗ đó nữa, khớp càng ngày càng khô và đau theo kiểu mỏi nhừ, bứt rứt. Thế là tôi mới mon men tìm đủ thứ phương pháp, từ Đông sang Tây, để “sửa chữa” cái đống hỏng hóc lặt vặt này.
Tôi tìm đến châm cứu đầu tiên, chủ yếu vì… sợ uống thuốc giảm đau nhiều hại dạ dày. Lần đầu nằm nhìn mấy cây kim dài ngoằng, thật ra cũng hơi rén. Nhưng kim châm cứu bây giờ mỏng lắm, chỉ như sợi tóc. Ông thầy thuốc ấn vào mấy chỗ trên cổ tay, khuỷu tay tôi rồi cắm kim. Cảm giác lúc kim vào không hẳn là đau, mà tê tê, nằng nặng, như có dòng điện nhỏ chạy dọc xuống ngón tay. Ông bảo đó là “đắc khí”, tức là khí đã tới chỗ cần tới. Tôi chẳng hiểu sâu xa lắm, nhưng sau vài buổi, đúng là mấy ngón tay sáng ra bớt cứng hơn hẳn. Cái cảm giác gân cơ nó được “nới lỏng” ra, dễ chịu thật.
Nhưng chỉ châm cứu không thì chưa đủ với mấy ổ viêm cứng đầu. Chỗ tôi điều trị, họ kết hợp thêm mấy món máy móc bên vật lý trị liệu. Có cái máy siêu âm trị liệu, nhìn như cái bút to, lăn lăn trên da. Lúc đầu tôi tưởng nó chỉ là xoa bóp cho nóng thôi, nhưng thật ra nó phát sóng gì đó sâu xuống dưới mô. Cảm giác lành lạnh rồi ấm dần lên. Cô kỹ thuật viên bảo nó giúp đánh tan mấy chỗ gân bị dính với nhau. Tôi thấy mấy buổi siêu âm xong, chỗ đau bớt sưng hơn, sờ vào không còn thấy lộm cộm như trước.
Rồi đến laser. Không phải laser đốt gì ghê gớm đâu, chỉ là cái đèn chiếu ánh sáng đỏ thôi. Nó không nóng, nằm soi một lúc lâu, cứ như đang… phơi nắng nhân tạo cho mấy cái khớp. Họ giải thích là nó kích thích tế bào tự sửa chữa. Tôi thì thấy sau vài lần, cái đau âm ỉ dai dẳng giảm rõ. Một lần tôi hỏi đùa là “chiếu tia hy vọng” à, cô điều dưỡng cười bảo “đúng rồi đó anh”.
Món mà tôi ấn tượng nhất chắc là điện xung. Họ dán mấy miếng điện cực nhỏ vào quanh khớp, rồi bật máy. Những cú giật nhẹ, tần số thấp làm mấy ngón tay tôi tự động co duỗi, múa may kiểu không kiểm soát được. Ban đầu hơi ghê ghê, nhưng quen rồi thấy thích. Nó giống như mình được tập thể dục thụ động vậy. Cảm giác máy nó “bơm” cho khối cơ đang teo đi vì lười vận động được làm việc trở lại, đẩy hết mấy thứ dịch phù ứ đọng đi đâu hết. Xong buổi điện xung thấy nhẹ tay nhẹ chân hẳn, dù thực ra mình có làm gì đâu.
Và thứ cuối cùng, có lẽ là “quê mùa” nhất nhưng lại làm tôi khoan khoái nhất: ngải cứu. Cái mùi ngải cháy thơm thơm, khói mỏng bay lên nghi ngút. Họ dùng điếu ngải hơ trên mấy huyệt vừa châm kim, hoặc để một mồi ngải nhỏ trên đầu kim rồi đốt. Sức nóng của ngải nó khác với nhiệt khô của máy sưởi. Nó sâu và lan tỏa, đi thẳng vào trong xương, làm tan cái cảm giác lạnh buốt, tê mỏi thường trực ở vùng đau mạn tính. Nhiều lúc tôi nằm ngủ quên lúc nào không hay vì ấm quá. Bà ngoại tôi ngày xưa vẫn hay dùng ngải cứu rang muối chườm bụng, giờ tôi mới hiểu cái lý của nó.
Đi qua mấy liệu trình ấy, tôi không dám nói mình khỏi hẳn. Bệnh mạn tính mà, nó giống như một người bạn khó tính ở trọ trong cơ thể mình vậy. Nhưng tôi học được cách lắng nghe nó hơn. Không còn hoảng hốt hay cáu giận vì những cơn đau vô cớ. Mỗi lần khớp kêu răng rắc hay gân căng lên là tôi biết mình đã làm việc quá sức. Cả đống công nghệ hiện đại như điện, laser, siêu âm, rồi những món xưa cũ như châm với ngải, tất cả chúng không phải phép màu, mà giống như những người thợ lành nghề, kiên nhẫn gõ gõ, hàn hàn, tra dầu vào cái cỗ máy đã bắt đầu có tuổi. Và trên hết, tôi hiểu ra, đôi khi cách chữa lành tốt nhất chỉ đơn giản là chậm lại một nhịp, thương lấy bàn tay, bàn chân đã tần tảo cùng mình suốt bao năm qua.