Không phải cứ đau đầu là do stress. Cũng không phải cứ uống giảm đau là xong.
Có kiểu đau đầu là do đầu óc làm việc quá tải, suy nghĩ nhiều, căng cơ vùng cổ vai gáy. Nhưng cũng có kiểu đau đầu rất rõ ràng là do phong hàn xâm nhập: gặp gió là đau, gặp lạnh là đau, đi mưa về đau, ngồi điều hòa lâu đau, tắm muộn xong đau, sáng ngủ dậy thấy đầu nặng, gáy cứng, người gai lạnh.
Đau đầu do căng thẳng thường giống như bị siết quanh đầu. Đầu nặng, trán căng, hai bên thái dương tức, cổ vai gáy mỏi, càng suy nghĩ càng đau, càng làm việc máy tính lâu càng khó chịu. Kiểu đau này liên quan nhiều đến thần kinh căng, cơ co, khí huyết vùng đầu cổ không thư giãn được. Người bệnh thường mệt vì áp lực, ngủ kém, hay nghĩ nhiều, nhưng không nhất thiết sợ lạnh.
Còn đau đầu do phong hàn thì khác. Nó có dấu vết rất rõ: đau sau khi gặp gió lạnh. Đau kèm sợ gió, sợ lạnh, gáy cứng, vai co, đầu như bị bọc lại, có khi nghẹt mũi, hắt hơi, người gai gai, không ra mồ hôi hoặc ra mồ hôi không thông. Cơn đau thường nặng hơn khi ngồi điều hòa, đi ngoài gió, để tóc ướt, tắm khuya hoặc nằm quạt thổi thẳng vào đầu gáy.
Đông y gọi phong là tà khí đi nhanh, hay đánh vào phần trên cơ thể. Hàn là lạnh, có tính co rút và ngưng trệ. Phong hàn đánh vào vùng đầu gáy thì kinh lạc bị bế lại, khí huyết không thông, cơ vùng gáy co cứng, đầu đau, gáy nặng, vai cổ khó chịu. Nói dễ hiểu: gió lạnh làm cơ thể co lại, mạch lạc co lại, khí huyết không lên đầu cổ một cách thông suốt, thế là đau.
Nhưng có một kiểu còn khó chịu hơn: hàn tà nhiễm sâu lâu ngày mà không được giải triệt để. Lúc mới bị thì đau rõ sau mưa lạnh, sau gió, sau tắm muộn. Nhưng nếu cứ để lặp đi lặp lại, hàn tà không còn nằm ở ngoài da nữa. Nó ẩn sâu vào kinh lạc, vào vùng đầu cổ gáy, trở thành phục tà. Bình thường có thể âm ỉ hoặc gần như không thấy gì. Nhưng chỉ cần trở trời, lạnh ẩm, gió mùa về, ngủ điều hòa lạnh hơn một chút là cơn đau lại bật lên.
Đây là lý do có người cứ đến mùa là đau đầu. Không phải tự nhiên cứ trở trời là đau. Không phải thời tiết “hành” mình vô cớ. Cái gốc là trong cơ thể đã có sẵn hàn tà nằm phục ở đó. Thời tiết lạnh chỉ là cái công tắc bật cơn đau lên mà thôi.
Vậy nên phân biệt rất đơn giản. Nếu đau đầu tăng khi căng thẳng, làm việc nhiều, nhìn màn hình lâu, suy nghĩ quá mức, ngủ thiếu, cổ vai gáy căng cứng vì áp lực — hãy nghĩ nhiều đến đau đầu do căng thẳng. Nếu đau đầu tăng khi gặp gió lạnh, ngồi điều hòa, tắm muộn, dầm mưa, để tóc ướt, nằm quạt thổi vào gáy, hoặc cứ trở trời là đau lại — hãy nghĩ ngay đến phong hàn, nhất là phong hàn đã ăn sâu thành phục tà.
Sai lầm của nhiều người là đau đầu kiểu nào cũng xử lý giống nhau. Đau do căng thẳng thì cần thư giãn thần kinh, giải cơ cổ vai gáy, ngủ đủ, giảm áp lực. Nhưng đau do phong hàn mà cứ nằm điều hòa, uống nước đá, tắm khuya, để tóc ướt rồi chỉ uống thuốc giảm đau thì khác gì vừa dập lửa vừa đổ thêm dầu.
Đau đầu do phong hàn phải trục phong, tán hàn, làm ấm vùng đầu cổ gáy, mở lại sự lưu thông khí huyết. Còn hàn đã thành phục tà thì càng không thể xử lý hời hợt. Phải làm ấm đủ sâu, đủ lâu, giữ ấm gáy, tránh gió lạnh, không tắm muộn, không để tóc ướt đi ngủ, hạn chế điều hòa thổi thẳng vào đầu cổ. Khi mới chớm đau do lạnh, làm ấm đúng lúc có thể cắt được cả một đợt đau kéo dài.
Cơ thể rất thật thà. Nó đau sau khi gặp lạnh thì đừng cố gọi đó là stress. Nó đau sau khi thức khuya, làm việc quá sức thì đừng đổ hết cho phong hàn. Nhìn đúng nguyên nhân thì xử lý mới trúng.
Đau đầu không đáng sợ bằng việc đau mãi mà không hiểu vì sao mình đau. Nếu bạn thường xuyên đau đầu sau khi gặp gió lạnh, ngồi điều hòa, tắm muộn, để tóc ướt hoặc cứ trở trời là đau lại, hãy lưu lại bài này. Có thể cơ thể bạn không yếu vô cớ. Chỉ là vùng đầu gáy đã bị phong hàn làm bế tắc quá lâu
