THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM DO NHIỄM HÀN
Trong quan niệm Đông y, hàn tà là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra các chứng đau nhức cột sống, thoái hóa và thoát vị đĩa đệm. Nhiều người có thói quen ngồi điều hòa lạnh trong thời gian dài, tắm khuya, ngủ nơi ẩm thấp hoặc để cơ thể nhiễm lạnh kéo dài mà không biết rằng hàn khí có thể âm thầm xâm nhập vào kinh lạc, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ vận hành khí huyết và quá trình nuôi dưỡng cột sống.
Hàn có đặc tính ngưng trệ và co rút. Khi hàn tà xâm nhập vào cơ thể, khí huyết vận hành chậm lại, kinh lạc bế tắc, mạch máu co thắt làm giảm khả năng đưa dưỡng chất đến nuôi dưỡng các tổ chức sâu, trong đó có đĩa đệm cột sống. Đĩa đệm vốn là cấu trúc có khả năng tự phục hồi rất hạn chế, phụ thuộc nhiều vào sự trao đổi dinh dưỡng thông qua hệ mao mạch và các mô lân cận. Khi tuần hoàn tại vùng cột sống suy giảm kéo dài, đĩa đệm dễ mất nước, giảm tính đàn hồi, xuất hiện các vết nứt vi thể và dần hình thành quá trình thoái hóa.
Không chỉ ảnh hưởng đến mạch máu nuôi dưỡng đĩa đệm, hàn tà còn làm cơ bắp vùng cổ, lưng và thắt lưng co cứng kéo dài. Các nhóm cơ cạnh sống khi bị co rút liên tục sẽ tạo nên lực ép bất thường lên các đốt sống và đĩa đệm nằm giữa chúng. Áp lực cơ học gia tăng khiến nhân nhầy bên trong đĩa đệm dễ bị dồn ép ra phía sau hoặc sang bên, lâu ngày hình thành tình trạng phình lồi hoặc thoát vị đĩa đệm. Đây cũng là lý do nhiều người nhận thấy các triệu chứng đau lưng, đau cổ, tê bì chân tay thường tăng lên khi thời tiết chuyển lạnh, sau khi dầm mưa hoặc ngồi trong môi trường điều hòa kéo dài.
Nếu hàn tà tồn tại lâu ngày mà không được loại bỏ, nó sẽ từ phần biểu đi sâu vào phần lý, làm tổn thương công năng của tỳ và thận. Đông y có câu “thận chủ cốt, sinh tủy”, nghĩa là thận có vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng xương khớp và cột sống. Khi thận dương suy giảm do hàn tà xâm nhập, khả năng ôn ấm và nuôi dưỡng cơ thể suy yếu, dẫn đến các biểu hiện như chân tay lạnh, sợ lạnh, lưng gối đau mỏi, cơ thể thiếu sức sống và dễ phát sinh các bệnh lý thoái hóa xương khớp.
Bên cạnh đó, tỳ được xem là nguồn gốc sinh hóa khí huyết và chủ về cơ nhục. Khi tỳ dương bị hàn tà làm tổn thương, chức năng vận hóa thức ăn suy giảm, cơ thể không tạo đủ khí huyết để nuôi dưỡng cơ bắp, dây chằng và cột sống. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như ăn uống kém, đầy bụng, chậm tiêu, dễ mệt mỏi, hụt hơi, vận động một chút đã thấy mất sức, sắc mặt nhợt nhạt, thiếu máu, huyết áp thấp, hay chóng mặt, ngủ không sâu giấc, dễ tỉnh giữa đêm và thường xuyên cảm thấy cơ thể thiếu năng lượng. Do chính khí suy yếu nên những người này cũng dễ cảm lạnh, dễ mắc các bệnh đường hô hấp khi thời tiết thay đổi.
Khi cả tỳ và thận cùng bị hàn tà ảnh hưởng, cơ thể rơi vào trạng thái khí huyết không đủ, tuần hoàn kém và khả năng nuôi dưỡng cột sống suy giảm kéo dài. Cơ bắp yếu dần, dây chằng giảm độ đàn hồi, các mô quanh cột sống mất khả năng nâng đỡ hiệu quả khiến áp lực dồn nhiều hơn lên đĩa đệm. Lúc này, quá trình thoái hóa và thoát vị đĩa đệm diễn ra nhanh hơn, đồng thời việc phục hồi tổn thương cũng trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, dưới góc nhìn Đông y, điều trị thoát vị đĩa đệm không chỉ tập trung vào vị trí đau mà còn cần chú trọng loại bỏ hàn tà, làm ấm kinh lạc, thúc đẩy lưu thông khí huyết, thư giãn cơ co cứng, đồng thời kiện tỳ và bổ thận để phục hồi khả năng nuôi dưỡng xương khớp từ bên trong. Khi hàn được hóa giải, khí huyết lưu thông tốt hơn, cơ bắp được nuôi dưỡng đầy đủ và chức năng tỳ thận được cải thiện, cột sống sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để phục hồi và duy trì sự ổn định lâu dài
Đồng Tùng Lâm
